Czego szukać, co podziwiać zimą?
Czego szukać, co podziwiać zimą w przyrodzie? (ENGLISH below: What to Look for and Admire in Nature During Winter)
Czy zima to totalnie martwy czas? Czy rzeczywiście bez sensu jest wyjść na zewnątrz i podczas spaceru przyjrzeć się przyrodzie? Owszem, jest ona uśiona, ale i nawet teraz pozwala na ciekawe i cenne obserwacje!
1) Porosty! Poszukaj zimą porostów, przyjrzyj się ich cechom!
Niesamowite, różnokształtne plechy o skorupiastym, listkowym, krzaczastym lub mieszanym wyglądzie.
Efekt współpracy* grzyba i glonów lub grzyba i sinic.
* hipoteza helotyzmu zakłada, że grzyb "niewoli" partnera, zmuszając do współpracy.
W stanie bezlistnym możesz je łatwiej dojrzeć na skałach, drewnie, korze, a nawet na glebie.
2) Pąki drzew! Pąki są bardzo różnorodne!
Pąki drzew prezentują ogromne bogactwo form. Stanowią też bardzo ważną cechę diagnostyczną wielu gatunków!
Zwróć uwagę na kształt, kolor, wielkość. Oceń, czy są nagie, z nalotem lub owłosione.
Określ ich ułożenie na pędzie: leżą naprzeciwlegle, skrętolegle, a może okółkowo?
Kliknij i zobacz tablicę z pąkami polskich gatunków drzew.
3) Dzięcioły! Z wyjątkiem krętogłowa, nasze dzięcioły zostają na zimę!
Większość naszych dzięciołów to ptaki osiadłe lub w niewielkim stopniu migrujące.
Już zimą usłyszeć można je, ponieważ wyznaczają terytoria, nim rozpocznie się wiosna!
Zima to trudny czas. Dzięcioły intensywnie żerują, szukając owadów zimujących pod korą, czy nasion schowanych w szyszkach.
Kliknij i zobacz tekst "Po co dzięciołom ogon?".
Najmniejszy krajowy dzięcioł, dzięciołek Dryobates minor nad Odrą, gmina Zabór, woj. lubuskie (kliknij i zobacz tekst):
4) Inspekcja koron drzew!
W stanie bezlistnym uwidacznia się wiele cech koron drzew oraz oznak ich możliwości ekologicznego wykorzystania.
Znacznie lepiej widać strukturę korony, rozwidlenia, złamane konary, pęknięcia, szczeliny, dziuple...
Możliwe staje się wykrycie dotąd przeoczonych gniazd, co dodaje wartości drzewu, a także lepiej ocenia się stopień porażenia jemiołą.
5) Strategie zimowe dendroflory!
Zima to wymagający czas! Niska temperatura prowadzi do zamarzania wody, a ta zwiększając swoją objętość może rozsadzić komórki.
Jak chronić się przed chłodem? Zauważ, że młode dęby oraz buki zatrzymują suche liście aż do wiosny. Przypuszczalnie chroni to pąki!
Dlaczego zaś różanecznik zwija swe liście? Aby nie dopuścić do zamarzania wody w zimozielonych liściach, jest ona wycofana. I tak liść ulega zwinięciu...
What to Look for and Admire in Nature During Winter?
Is winter a completely lifeless time? Is it really pointless to go outside and observe nature during a walk? True, nature is dormant—but even now it offers interesting and valuable observations!
So what should you look for and admire in nature during winter? What kinds of observations can be made?
1) Lichens!
Look for lichens in winter and take a closer look at their features!
Amazing, diverse thalli with crustose, foliose, fruticose, or mixed forms. They are the result of cooperation* between a fungus and algae, or a fungus and cyanobacteria.
* The helotism hypothesis assumes that the fungus “enslaves” its partner, forcing it to cooperate.
In the leafless season, lichens are much easier to spot on rocks, wood, bark, and even soil.
2) Tree Buds!
Tree buds are extremely diverse!
They display an enormous richness of forms and are also a very important diagnostic feature for identifying many species.
Pay attention to their shape, color, and size. Check whether they are naked, coated, or hairy.
Determine their arrangement on the shoot: are they opposite, alternate, or whorled?
3) Woodpeckers!
With the exception of the Eurasian wryneck, our woodpeckers stay for the winter!
Most of our woodpecker species are resident birds or migrate only short distances.
They can already be heard in winter, as they establish territories before spring begins.
Winter is a difficult time. Woodpeckers forage intensively, searching for insects overwintering under bark or seeds hidden in cones.
The smallest native woodpecker, the lesser spotted woodpecker (Dryobates minor), observed along the Oder River, Zabór municipality, Lubusz Voivodeship.
4) Inspecting Tree Crowns.
In the leafless state, many features of tree crowns and signs of their ecological value become visible.
The structure of the crown, branch forks, broken limbs, cracks, crevices, and cavities are much easier to see.
It becomes possible to detect previously overlooked nests, which increases the tree’s value, and to better assess the degree of mistletoe infestation.
5) Winter Strategies of Dendroflora!
Winter is a demanding time. Low temperatures cause water to freeze, and as it expands, it can rupture cells.
How do plants protect themselves from the cold? Notice that young oaks and beeches retain their dry leaves until spring. It is believed that this helps protect their buds.
And why does rhododendron curl its leaves? To prevent water from freezing in its evergreen leaves, the water is withdrawn from the tissues. As a result, the leaf rolls up…
Inne treści:
Jak przyroda może zatrzymać budowę? Przykłady z praktyki – i jak ich uniknąć.
Felieton w nawiązaniu do cytatu: "Wyrabianie aktywnego stosunku dzieci do ochrony przyrody. Ugruntowanie przekonania o tym, że człowiek jest częścią przyrody, że powinien z przyrodą współżyć i chronić ją."
A. Janczewska (Dział „Środowisko. Społeczno-przyrodnicze.”, "Nauczanie początkowe. Materiały metodyczne dla nauczycieli”. Zeszyt 3. (rocznik XXV, rok szkolny 1979/80, Związek Nauczycielstwa Polskiego. Oddział Kielce. Red. nacz. Ryszard Więckowski, CzZG ZP Kielce, s. 100.)
XXVIII edycja Krajowej Konferencji Dydaktyków Przedmiotów Przyrodniczych odbędzie się w Zielonej Górze! Jako współorganizator serdecznie zapraszam nauczycieli, dydaktyków, naukowców, edukatorów i popularyzatorów do udziału! Oficjalna strona Konferencji (kliknij)!
Odsłony: 59