"Buk Stanisław" i kim był Stanisław
Ten rok jest dla mnie szczególny z powodów osobistych. Choć trwało to lata, a opieszałość tę ciężko komentować, bo do tematu udało się wrócić w roku ubiegłym, ale finał wreszcie ujrzał światło dzienne w roku bieżącym. 15.01.2021 roku wysłałem kilka wniosków o powołanie pomników przyrody w Zielonej Górze. Niedługo po tym zaczął się chaos związany z pandemią COVID-19. Zrozumiałe zatem były problemy kadrowe, zwolnienia, kwarantanny. Byłem długo w kontakcie telefonicznym z Biurem Ochrony Środowiska Urzędu Miasta Zielona Góra. Temat jednak przepadł finalnie. Pominę to, co po drodze, choć może byłby to niezły poradnik dla wszystkich tych, co borykają się z podobnymi kwestiami.
Pech z pomnikami przyrody i mizerna współpraca z urzędem
Zanim przejdę do meritum tego wpisu, czyli „Buka Stanisław”, wspomnę o pozostałych drzewach. Przy ul. Bolesława Chrobrego w Zielonej Górze wskazałem dwa drzewa: dąb szypułkowy z propozycją nazwy „Dąb Schubego” i buk zwyczajny z propozycją nazwy „Buk Szafera”. Po kilku latach udało się je powołać, ale... ówczesna rada miasta uznała, że zmieni nazwy... Najpierw na etapie konsultacji z Biurem Ochrony Środowiska zgodziłem się na propozycję korekty nazw na „Dąb Theodor Schube” oraz „Buk Władysław Szafer”. Kiedy wreszcie zaś doszło do głosowania nad powołaniem pomników przyrody miała miejsce dyskusja radnych, których treść zawarta jest w Protokole nr LXX.2023 z przebiegu LXX sesji rady miasta Zielona Góra (25.04.2023). Tej sprawie poświęcę inny wpis, lecz należy niestety powiedzieć, że mam gorzką satysfakcję, ponieważ – owszem, pomniki powołano – ale po długim czasie i ze zmienionymi nazwami własnymi. Mianowicie: „Dąb Georg Beuchelt” oraz „Buk Wilhelm Julius Foerster”. Dlaczego to dotkliwie uderza w propozycję moją oraz kolegi, który zaproponował, aby rosnącego obok kasztanowca nazwać „Kasztanowiec Władysław Strojny”, wyjaśnię osobno. Czwarty ze zgłoszonych pomników – sosny zwyczajne o propozycji „Driady Łężycy” chyba przepadły. Albo czas przestać być miłym i wyrozumiałym. Nikt nie lubi być ignorowanym, prawda? Nawiasem, dziś widziałem nagranie medialne, jak pewien „niesławny” poseł o wizerunku pirata zrywa na sali wiejskiej w Łężycy właśnie znowu coś, co wisi i kłuje w oczy, znaczy w oko swą treścią. To taki zbieg okoliczności na dziś. Może to rozsławi na tyle zielonogórską Łężycę, że wrócimy do pisma z 2021 r.?
"Zapomniane Platany"
W międzyczasie natomiast powołano kilka pomników przyrody, wnioski na rzecz których zostały złożone dalece po moich, ale podobnie jak przy tych moich, pominięto jeszcze jeden, którego już współautorem byłem... Chodzi tu o cztery platany klonolistne, do których tematu również wrócono po mojej interwencji w roku ubiegłym. W tle powrotu zostałem poproszony o propozycję nazwy, na którą przystano i tak też nim „Buk Stanisław” został uchwalony, na mapie miasta pojawiły się „Zapomniane Platany”. Wniosek na nie został złożony w imieniu stowarzyszenia Ruch Miejski Zielona Góra, którego byłem współzałożycielem i członkiem w chwili wnioskowania (6.05.2021, uchwalone 25.03.2025 r.).
Buk Stanisław - geneza nazwy, uzasadnienie i kim był Stanisław Antkowski
Wróćmy jednak do tematu przewodniego.
27 maja 2025 r. Uchwałą nr XVII.281.2025 Rady Miasta Zielona Góra uchwalono pomnik przyrody „Buk Stanisław” rosnący na Placu Matejki w Zielonej Górze. Stanisław Antkowski był lekarzem, znanym w zielonogórskim środowisku neurologiem. Niesamowite, że choć odszedł (przy pierwszej pacjentce w Prima Aprilis, 1. kwietnia...) w 2004 r., to pamięć o nim ciągle trwa wśród pacjentów. Dowodem jest to, że w tegorocznym plebiscycie Gazety Lubuskiej „Hipokrates” został wskazany również, choć rodzina ma z tym niewiele wspólnego. Wiem o tym, bo miałem zaszczytną możliwość nazywania Go dziadkiem, czy raczej Dziadziusiem – bo tak też się w mojej rodzinie zwracaliśmy. Miałem też wielką przyjemność wraz z moją Babunią, a żoną Stanisława, przyjąć zaproszenie do redakcji Gazety Lubuskiej w ubiegły wtorek, gdzie na ręce Babuni wręczono podziękowania i odbyliśmy ciekawą rozmowę. I tak, jest to dla mnie chwalebne i cieszę się bardzo, że razem jesteśmy na zdjęciu w piątkowym wydaniu GL. Dlaczego była to postać znacząca i dlaczego podjąłem decyzję o takim wniosku? Poniżej przedstawiam uzasadnienie z treści pisma, jakie wysłałem 15.01.2021 r.
Z treści wniosku:
Uzasadnienie.
Niniejszy okaz buka wyróżnia się wymiarami i gatunkowo pośród drzew ścisłego centrum miasta. Najbliższe okazy buków zasługujących na ochronę, również o purpurowym zabarwieniu korony, to okazy rosnące przy ulicy B. Chrobrego, S. Moniuszki i przy pogotowiu. Wymiar buka na wysokości 1,3 m wynosi 3,53 m (14.01.2020; 3,51 m w roku 2018). Spełnia on zatem kryteria rozporządzenia ministra środowiska z dnia 4 grudnia 2017 r. (minimalny obwód wynosi 3 m). Warto też zaznaczyć, że dwa chronione do niedawna buki zwyczajne ('Pendula' i 'Purpurea') rosnące w Parku Piastowskim utraciły status pomnika przyrody i cennym byłoby ochronić kolejne okazy jako zastępców tychże.
Uzasadnienie nazwy.
Stanisław Antkowski to zmarły 1. kwietnia 2004 roku lekarz neurolog, który w latach 1979-1998 mieszkał w pobliskiej kamienicy przy Alei Niepodległości 7. Kamienica ta historycznie należała przed wojną do dra Bucksa, z kolei po wojnie mieściła się tam Lecznica Powiatowa (obecnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze). Następnie dwukrotnie zmieniał miejsce zamieszkania, jednak pozostał w Zielonej Górze.
Stanisław Antkowski urodził się w 1930 r. w wielkopolskiej Golinie (pow. koniński), mieszkał w Słupcy, tam też uczęszczał do liceum, gdzie współzakładał konspiracyjny ruch oporu. W 1949 roku Stanisław Antkowski uczestniczył w zebraniu założycielskim Związku Młodych Patriotów Polskich, wówczas nielegalnym, bo przeciwstawiającym się reżimowi komunistycznemu. W wyniku strachu części członków, których z początkiem działalności przybywało, wiosną 1950 roku postanowiono o rozwiązaniu ZMPP. Jednakże dalsza chęć do działań konspiracyjnych wśród części młodzieży doprowadziła już po paru dniach do utworzenia Polskiej Partii Wolności (nazwa autorstwa S. Antkowskiego i Eugeniusza Wańczyka), która miała w założeniach daleko idące działania. 3 października 1950 roku doszło do zsynchronizowanych aresztowań członków PPW, w których uczestniczyły służby słupeckie oraz ściągnięte na ten cel służby UB z Konina i Poznania. Służby nie zdawały sobie jednak sprawy, że wszystkich członków organizacji nie zatrzymano. Przesłuchania, którym towarzyszyły znęcanie się psychiczne i fizyczne i zatajanie informacji o zatrzymanych przed rodziną, trwały od października 1950 r. do marca 1951 r. Następnie podczas rozprawy, dopiero po wyproszeniu z sali krewnych oskarżonych, umożliwiono zabranie głosu członkom organizacji. „Jako pierwszy zabrał głos nasz przewodniczący Stanisław Antkowski, który w dwugodzinnym przemówieniu poddał druzgocącej krytyce panujący reżim. W szczególności zwrócił uwagę na ograniczenia wolności osobistej, nasilenie propagandy prosowieckiej, przy jednoczesnym zlikwidowaniu wolności słowa, niezależnej prasy, całkowitym podporządkowaniu partii komunistycznej i wszystkich środków masowego przekazu. Następnie kolega Antkowski omówił prześladowania patriotów polskich, żołnierzy AK, żołnierzy, którzy powrócili z zachodu, oraz różnych działaczy politycznych, łącznie z przedwojennymi działaczami Polskiej Partii Komunistycznej.” (cytat z „Świadectwo. Polska Partia Wolności, podziemna organizacja niepodległościowa młodzieży wielkopolskiej”, strona 13., Poznań 2001, ISBN 83-905285-4-1).
Cytat z aktu oskarżenia: „I. Antkowski Stanisław winien jest, że od listopada 1949 r. do 3 października 1950 r. na terenie powiatu konińskiego brał udział w przestępnym „Związku Młodych Patriotów Polskich”, a następnie „Polskiej Partii Wolności”, usiłującej zmienić przemocą ustrój Państwa Polskiego – t.j. przestępstwa z art. 86 § 2 KKWP” (ibidem, s. 80.).
„I za to skazał: I. Antkowskiego Stanisława na mocy art. 86 § 2 KKWP. na karę 10 /dziesięciu/ lat więzienia, na zasadzie art. 46 § 1b i 49 § 2 KKPW. na utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 3 /trzech/ lat oraz na zasadzie art. 48 § 1 i 46 § 1b KKPW. na przepadek mienia.” (ibidem, s. 83-83.). Wyszedł z więzienia w Jaworznie szybciej, bo 5 V 1955.
„Znak akt Sr. 82/51, 1) Antkowskiego – obciążająca go aktywność jako przewodniczącego i współtwórcy związku, stosunkowo znaczny stopień uświadomienia społeczno-politycznego, pozwalający mu ocenić bez trudności znaczną szkodliwość społeczną jego i całego związku działalności, oraz duży wpływ jego ukształtowania stosunku do ustroju Polski Ludowej u innych członków związku” (ibidem, s. 96.).
W VIII 1964 r. ukończył medycynę na Akademii Medycznej w Poznaniu. Następnie uzyskał specjalizację z neurologii I stopnia w 1972, następnie II stopnia, a I stopień specjalizacji z medycyny społecznej w 1975 r., z kolei tytuł lekarza specjalisty w zakresie organizacji ochrony zdrowia w 1978 r. W 1972 roku podjął pracę w Wojewódzkim Szpitale w Zielonej Górze (przepracował w nim 31 lat). Sprawował tam funkcję kierownika Działu Metodyczno-Organizacyjnego w Dziale Statystyki i Dokumentacji Medycznej. Pełnił również funkcję dyrektora Wojewódzkiego Zespołu Metodycznego Opieki Zdrowotnej w Zielonej Górze. Zarówno przed emeryturą, jak i w jej trakcie pracował z oddaniem w szpitalu i rozmaitych przychodniach i punktach medycznych w Zielonej Górze, kierując się potrzebą niesienia pomocy lekarskiej. Odejście Stanisława Antkowskiego dnia 1.04.2004 r. było ukoronowaniem pełnienia obowiązków, gdy w godzinach porannych, na początku podejmowania wizyt lekarskich odszedł na skutek udaru.
7 IV 1979 r. - medal za wzorową pracę w służbie zdrowia, 5 XI 1984 r. - medal za zasługi w rozwoju rzemiosła lubuskiego przyznane przez prezydium Rady Izby Rzemieślniczej w Zielonej Górze, 27 VI 1984 r. - Srebrny Krzyż Zasługi, 3 VI 1988 r. - postanowieniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Zielonej Górze wyróżniony odznaką honorową „za zasługi w rozwoju województwa zielonogórskiego”, 18 X 1989 r. - Srebrna Oznaka za zasługi dla OHP, 9 V 1990 r. - Medal Rodła, 16 X 1996 r. - Krzyż Więźnia Politycznego, 21 III 1997 r. - Złota Odznaka Towarzystwa Walki z Kalectwem
Stanisław Antkowski swym życiem pokazał, jak istotną jest walka o wolną wolę, swobody obywatelskie, równość, patriotyzm, ale i o życie drugiego człowieka, niosąc pomoc praktycznie na każde zawołanie, bez dnia przerwy, gdy nawet w weekend odbywał dyżur w szpitalu lub świadczył praktykę prywatną. Był zarazem miłośnikiem nauki, przyrody, historii – tej polskiej i światowej oraz miłośnikiem drugiego człowieka. Właściwym wydaje się uhonorowanie człowieka wielkich zasług, który choć urodzony w Wielkopolsce, to jednak spoczął jako zielonogórzanin na cmentarzu komunalnym w Zielonej Górze, w Kwaterze Kombatanckiej, zapisując się w pamięci niezliczonych pacjentów – mieszkańców miasta.
Inne treści:
Ciekawostka: to jest ten sam buk, o którego się troszczyłem jeszcze, zanim podjąłem jakiekolwiek kroki, aby ustanowiono pomnik przyrody. Wpis z 31.03.2018 r.:
Zajrzyj do lubuskiej perełki, "Gryżyńskiego Parku Krajobrazowego":
Jak przyroda może zatrzymać budowę?
Druidzenie 2023, czyli krótkie filmy o przyrodzie powstałe w 2023 roku. Dowiedz się po prostu więcej! Odkrywaj przyrodę!
Odsłony: 83