Tulipany mało holenderskie
Skąd pochodzą tulipany? Z Holandii? W rzeczywistości nie. Holandia stała się wraz z Francją największymi producentami tulipanów, szczególnie różnych odmian o zróżnicowanej morfologii kwiatów, zwiększonej odporności na patogeny itd. Współcześnie znane tulipany najprawdopodobniej mają swoje główne źródło w pasmach górskich Tienszan i Pamiro-Ałaj w Azji Centralnej, kolejne w Kaukazie. 
Tulipan skalny Tulipa saxatilis (pochodzenie geograficzne: głównie wyspy Morza Egejskiego, zachodnia Turcja).
Z końcem XVI wieku dostarczono tulipany z Turcji do Holandii, by w 1630 osiągnąć niesamowitą popularność oraz wysokie ceny. Jaki był gatunek / gatunki wyjściowe dla znanych i wyprowadzonych wówczas kultywarów? Nie wiadomo. Zgrupowano je pod nazwą Tulipa gesneriana i do dziś wiele odmian wywodzi się z tej grupy. Kolejną grupę stanowią hybrydy powyższych i tulipanów Fostera (Tulipa fosteriana) (hybrydy Darwina). Ten ostatni pochodzi z Afganistanu i Tadżykistanu, zatem również z Azji. Współcześnie nie sposób znaleźć oryginalne tulipany Fostera, gdyż sprzedawane pod tą nazwą są w rzeczywistości odmianami i mieszańcami. Liczność kultywarów należących do obu wspomnianych grup to ponad 1100.
Tulipan botaniczny ogrodowy Tulipa 'Eastern Star'.
Rodzaj Tulipa dzielono na dwa podrodzaje:
1. Tulipa z pięcioma sekcjami: Clusianea, Eichleres, Kopalkowskiana, Tulipanum,
2. Tulipa, Eriostemones z trzema sekcjami: Biflores, Sylvestres, Saxatiles.
Badania genetyczne przeprowadzono ostatnimi laty nie popierają powyższego podziału i zaproponowano wydzielenie czterech podrodzajów: Tulipa, Eriostemones, Clusiane, Orithyia. Ponieważ istnieje wysokie prawdopodobieństwo istnienia niewykrytych dotąd mieszańców zaniechano dalszych podziałów.
Poza wymienionymi tulipanami o pochodzeniu azjatyckim, znamy również gatunki europejskie: tulipan skalny (T. saxatilis) (Grecja, Turcja) czy tulipan dziki (Tulipa sylvestris) (Eurazja). Jednak nie da się zaprzeczyć, że zdecydowana większość gatunków tulipanów pochodzi z Azji. Klasycznie uznawano, że tulipan dziki występuje w formie diploidalnej w swym rodzimym zasięgu (Europa południowa), z kolei w postaci tetraploidalnej (cztery zestawy chromosomów zamiast dwóch) na północy Europy, gdzie został ów gatunek zawleczony, introdukowany i uległ naturalizacji. Współczesne wyniki badań genetycznych otwierają furtki do nowych tajemnic, ponieważ okazuje się, że diploidy i tetraploidy występują na północy. Taksonomowie słonni są uznawać, że Tulipa sylvestris wymaga rewizji taksonomicznej, uwzględnienia szerokiej analizy materiału. I tu z pomocą przychodzą kolekcje, zielniki oraz żyjące populacje - dostęp do materiału współczesnego i historycznego pozwoli na precyzyjniejszą analizę wędrówki tulipana dzikiego w Europie. A w tej swoją ogromną rolę miał człowiek, który sprowadzał cebule gatunku z rejonów Hiszpanii (te przypuszczalnie wymarły na północy kontynentu), Włoch (Bolonia), czy Francji (Montpellier). Więcej na ten temat znajdziesz w publikacji Stefanaki i wsp. 2022 (kliknij).
Tulipan ogrodowy pełny Tulipa 'Exotic Emperor'.
W ogrodnictwie podział ma się następująco:
- tulipany pojedyncze wczesne,
- tulipany pełne wczesne,
- tulipany Triumph,
- tulipany mieszańce Darwina,
- tulipany Crispa,
- tulipany Viridiflora,
- tulipany liliokształtne,
- tulipany pojedyncze późne,
- tulipany Rembrandta,
- tulipany papuzie,
- tulipany pełne późne,
- tulipany Kaufmana (pochodzą od T. kaufmanniana),
- tulipany Fostera (pochodzą od Tulipa fosteriana),
- tulipany Greiga (pochodzą od T. greigii),
- pozostałe gatunki botaniczne.
Tulipan botaniczny ogrodowy Tulipa 'Bright Gem'.
Przy 70-150 (najczęściej współcześnie podaje się zakres 120-150) gatunkach tulipanów kilkanaście tysięcy kultywarów robi wrażenie i zarazem pokazuje jak wielki wpływ na przyrodę może mieć człowiek. Jako źródło swojego rodzaju fascynacji, jak i przestrogi.
Tulipan turkiestański Tulipa turkestanica (pochodzenie geograficzne: Turkiestan, Kirgistan) oraz tulipan botaniczny ogrodowy Tulipa 'Liliput'.
Tulipan botaniczny ogrodowy Tulipa 'Rococo' oraz tulipan (botaniczny) późny Tulipa tarda (pochodzenie geograficzne: Azja Środkowa).
Tulipan urumski Tulipa urumiensis (przez część taksonomów traktowany jako synonim Tulipa tarda; tulipan urumski ma wyraźnie białe końcówski płatków wewnętrznych kwiatu; pochodzenie geograficzne: Azja Centralna) oraz tulipan ogrodowy papuzi Tulipa 'Black Parrot'.
Tulipan ogrodowy pełny Tulipa 'Danceline' oraz tulipan ogrodowy papuzi Tulipa 'Estella Rijnveld'.
Tulipan ogrodowy strzępiasty Tulipa 'Aria Card' oraz tulipan ogrodowy papuzi Tulipa 'Flaming Parrot'.
Przydatna literatura:
Jaap M. Van Tuyl & Marjan G.M. van Creij. 2007. Chapter 23. TULIP. Tulipa gesneriana and T. hybrids. W: Anderson N. O. (red.) 2007. Flower Breeding and Genetics: Issues, Challenges and Opportunities for the 21st Century. Springer.
Inne treści:
50. Dzień Ziemi i wiele ciekawych wątków, również dla Twojego ogrodu:
Odsłony: 11448